« جولان » در دورترين قسمت جنوب غربي سوريه واقع شده است كه استان قنيطره را در برگرفته است و ناحيه جغرافيايي ممتازي را شكل داده كه مهمترين قسمت آن بلندي هاي جولان مي باشد . اين منطقه كه ازلحاظ استراتژيك فوق العاده اهميت دارد در سال 1346 توسط اسرائيل اشغال شده است . مساحت جولان بالغ بر 1860 كيلومتر مربع مي باشد . اين منطقه در عرض جغرافيايي 32 و33 شمالي واقع شده و پلي است كه سوريه را به كشورهاي فلسطين اردن و لبنان وصل مي كند. مركز استان قنيطره شهر قنيطره مي باشد. اين ناحيه به خاطر وفور آب از زمان هاي بسيار كهن محل سكونت اقوام وقبايل بدوي مختلف بوده است .

پيشينه تاريخي

كنعاني ها عموري ها آرامي ها آشوري ها و كلداني ها از جمله قبايلي بوده اند كه 1000 تا 2000 سال قبل از ميلاد در اين ناحيه مي زيسته اند. در عصر كلاسيك دولت هاي مختلفي آن را در تصرف خود درآورده اند از جمله فارسي ها يونانيان و رومي ها و بنابر نوشته هاي تاريخي حضرت مسيح (ع ) وارد شهرهاي بيت صيدا و بانياس شده است و دينش را در اين شهرها منتشر نموده است و در قرن اول ميلادي مسيحيت دين رسمي امپراتوري روم گرديده است و در قرن چهارم شهر بانياس مركز اسقفي و مذهبي مسيحيت گرديده است . در عصر اسلامي « صلاح الدين ايوبي » در راه رسيدن به فلسطين آن را فتح نموده و در قرون 12 ـ13 ميلادي جنگ هاي زيادي ميان مسلمانان و مسيحيان در اين منطقه رخ داده است كه مهمترين آن ها جنگ حطين و عين الجالوت مي باشد. در عصر جديد امپراتوري عثماني آن را به تصرف خود در آورد . در قرن 20 فرانسه با شكست دادن امپراطوري عثماني اين منطقه را به تصرف در آورد و بعد از استقلال اين منطقه در سال 1346 قسمت اعظم آن به اشغال اسرائيل درآمد اما در سال 1352 قسمت هايي از آن دوباره باز پس گرفته شد.

بلندي هاي جولان

اين قسمت كه شامل 1250 كيلومتر مربع مي باشد و قسمت تپه اي جولان مي باشد و بيش از 67 درصد كل جولان را شامل مي شود . تا قبل از سال 1346 بيش از 100 هزارنفر در اين منطقه سكني گزيده بودند كه از نژاد « بلوردا و چركس » بودند و دين رسمي جولان اسلام بوده است كه مذاهب بلوردا اهل سنت و علوي را شامل مي شده است . بيشتر افراد اين ناحيه در نيروي نظامي سوريه كه در مرز مستقر بوده اشتغال داشته اند و در جنگ 6 روزه اعراب و اسرائيل در سال 1346 بيشتر ساكنين اين ناحيه به داخل سوريه پناه آوردند و تنها چند هزار تن از بلورداها در اين منطقه باقي مانده اند . امروزه جمعيت جولان حدود 33500 نفر مي باشد كه شامل حدود 15000 بلوردا و 17000 اسرائيلي و 1500 نفر علوي مي باشد . با توجه به ويژگي هاي انحصار به فرد اين ناحيه اسرائيل چند سالي است تلاش مي كند با تبليغات زياد توجه گردشگران را به اين منطقه جذب نمايد.

بعضي از آثار باستاني جولان

.1 قلعه صبيبه المحتله

اين قلعه در قسمت شرقي شهر بانياس در مرتفع ترين نقطه كوه شيخ (جبل الشيخ ) واقع گرديده است و 300 متر از شهر بانياس بالاتر مي باشد و راه اين قلعه از لابه لاي صخره هاي بسيار دشواري مي گذرد كه تنها با پاي پياده مي توان به آن رفت و اين امر دفاع از قلعه را راحت مي كند. اين قلعه از جمله قلعه هايي است كه مسلمانان جهت دفاع از حملات صليبيان بنا نمودند. « نورالدين زنگي » و « صلاح الدين ايوبي » از جنگ جويان اين قلعه بوده اند . بناي اين قلعه تشكيل مي شده است از 14 برج كه 4 برج آن به شكل نيم دايره و 10 برج ديگر به شكل مربع مي باشد و خندق مثلثي شكل با اضلاع طويل برج ها را احاطه كرده است و در داخل قلعه امكانات رفاهي و منبع آب و نيز مسجد و كنيسه قرار داشته است .

.2 شهر الحمه

شهر الحمه از مشهورترين آثار سياحتي جهان مي باشد كه شهرتش به خاطر وجود آب هاي معدني و آثار باستاني فراوان در آن مي باشد. از مهمترين اين آثار " المدرج الروماني و ديوار قديمي حماتات " مي باشد. مورخان زيادي راجع به اين شهر سخن گفته اند به خصوص درباره آب هاي آن كه خاصيت شفا بخش دارد تا جايي كه ارسطو گفته است مردم اين شهر با نوشيدن آب تمامي امراضشان شفا مي يابد و به ندرت به طبيب مراجعه مي نمايند.

.3 قلعه حصن

اين بنا در غرب شهر فيق واقع شده است كه در قرن اول ق . م بنا شده است و آثار كشف شده در آن دلالت بر عبادت الهه (ذوالشري ) در آن زمان دارد. اين قلعه با نام هيبوس نزد يونانيان و سوسيتا نزد عرب آرامي معروف بوده است و در زمان رومي ها از بناهاي تمدني ده گانه جهان محسوب مي شده است و بناي آن به صورت شبكه اي متقاطع مي باشد.

.4 الكرسي

آثار روستاي كرسي و اهميت اين منطقه به خاطر سفرو توقف حضرت مسيح (ع ) در اين روستا مي باشد. ياقوت حموي مي نويسد : و آن روستايي است كه پطريا مي گويد حضرت مسيح (ع ) حواريون را در آن جمع كرد و از آنجا آنها را به نواحي مختلف فرستاد. در اين روستا صندلي اي است كه گفته مي شود حضرت مسيح (ع ) روي آن نشسته است علاوه بر آن اين روستا محل تجمع بزرگي براي راهبان مسيحي بوده واز نظر وسعت از بزرگترين بناهاي كليسا در بلاد شام مي باشد. بناي اين كليسا به قرن پنجم ميلادي باز مي گردد. در وسط آثار بنايي است در ابعاد 25 در 45 متر كه در آن بقايايي از آثار خانه هاي راهبان به چشم مي خورد .

.5 قنيطره

مركز استان قنيطره مي باشد كه در غرب آن تپه ابوالندي واقع شده كه حضرت علي عليه السلام در آن جا وضو گرفته اند. آثار كشف شده در اين منطقه نشانگر آن است كه اين منطقه از مهمترين مناطق قرون قبل از ميلاد بوده است . از مهمترين آثاربه جاي مانده اين شهر ميتوان به « مسجد جامع و خان اثري » اشاره كرد كه " مصطفي پاشا " وزير عثماني امر به ساختن آن كرده است . « خان اثري » يك بناي سنگي مستطيل شكلي است در منطقه جولان كه بسيار معروف است و از آن جهت كه دري به سمت جنوب دارد از خان هاي ديگر متفاوت و ساختارش بي نظير مي باشد . قسمت اعظم اين خان به خاطر زلزله سال 1172 هجري نابود گرديد . مسجد جامع نيزبناي سنگي بي نظيري است كه در زمان عثماني در بعضي از جاهاي آن از سنگ هاي ارزشمند وباستاني براي ساختن آن استفاده شده است  چگونه قنيطره به ويرانه تبديل شد

در پيروزي كه سوريه در سال 1352 به رهبري حافظ اسد به دست مي آورد اسرائيل مجبور به عقب نشيني از اين شهر مي شود و اين شهر به سوريه بازگردانده مي شود ولي اسرائيل قبل از عقب نشيني از اين شهر به سرقت تمامي آثار گنج ها و ... در اين منطقه دست مي زند و دامنه اين سرقت تا حدي است كه حتي آثار ارزشمند داخل بناهاي اين شهر را به خراب كردن بناها به سرقت مي برد. اسرائيل به اين مقدار بسنده نمي كند و در هنگام خروج خود از اين شهر به ويران كردن تمامي خانه ها اماكن مذهبي مدارس بيمارستان و.. دست مي زند. بعد از باز پس گيري اين شهر براي اينكه گوشه اي از غارت رژيم صهيونيستي نشان داده شود اين شهر به صورت دست نخورده به موزه اي تبديل شده است كه هرروزه افراد زيادي از آن ديدن مي نمايند. هم اكنون اين شهر خالي از سكنه مي باشد و تنها يك خانواده كه حاضر به ترك شهر نمي باشد دراين شهر زندگي مي كند. و شهري با همين نام در نزديكي آن ساخته شده است تا ساكنان قبلي قنيطره در آن سكني گزينند.

چپاول هاي اسرائيل در منطقه جولان

از زماني كه قسمت اعظم جولان توسط اسرائيل اشغال گرديده است اسرائيل با سياست هاي سودجويانه و غير انساني لطمات زيادي را به اين منطقه وارد آورده كه به صورت مختصر به آن اشاره مي شود.

.1 دفن زباله هسته اي

اسرائيل به دفن كردن زباله هاي هسته اي بسيار خطرناك در اين منطقه اقدام نموده كهاين امر باعث مي شود بعد از گذشت 30 ـ50 سال اشعات مختلف از جمله اورانيوم آزاد شود كه موجب آلودگي آب و سمي شدن آن مي شود و تهديد كننده حيات موجودات زنده مي باشد.

قابل توجه است كه اسرائيل به راحتي تذكر و قطع نامه آژانس بين المللي هسته اي را راجع به ممنوعيت دفع زباله هاي هسته اي در اين منطقه ناديده گرفته است . و كشورهايي كه هم اكنون از خطر صلاح هاي هسته و ممانعت آن براي كشورهاي اسلامي صحبت مي كنند در آن زمان چشم هاي خود را بسته بودند و تا هم اكنون كه اسرائيل به اعمال غير انساني خود در اين منطقه ادامه ميدهد چشم هاي خود را در مقابل اسرائيل بسته نگاه داشته اند.

.3 سرقت آب

اسرائيل با سرقت آب هاي منطقه جولان به تقويت نيروي نظامي خود مشغول مي باشد . از سال 1347 از آب بحيره آغاز گرديده است و آن را ادامه داده تا جايي كه به آب هاي حاصباني و بانياس رسيده است . و در ضمن ساليانه بيش از 10 ميليون مكعب آب از آب هاي يرموك را استفاده مي كند و تمام قطع نامه هاي بين المللي كه مي گويد اسرائيل تنها مي تواند از يك چهارم اين مقدار در سال استفاده كند ناديده گرفته است . رژيم اشغالگر صهيونيستي ساليانه بيش از 500 ميليون متر مكعب از آب هاي جولان را سرقت مي نمايد و اين بيش از هفت برابر مقداري است كه سوريه از آب هاي اين منطقه استفاده ميكند. اسرائيل با اين سرقت خود كشورهاي فلسطين اردن سوريه و لبنان رادر استفاده از حق طبيعي خود محروم مي نمايد.

.3 سرقت خاك

رژيم اسرائيلي به سرقت خاك هاي غني زمين هاي كشاورزي از تپه الاحمر و تپه الفرس و انتقال آن به صحرا نقب در فلسطين دست زده است .

.4 سرقت آثار

همانگونه كه به صورت بسيار مختصر اشاره شد آثار در منطقه جولان مربوط به تمدن هاي كهن است كه بسيار ارزشمند مي باشد و نيازمند نگاه داري بين المللي است . اسرائيل با كاوش هاي خود در اين منطقه به كشف و فروش آثار باستاني بسيار ارزشمند به آمريكا و كشورهاي اروپايي دست زده است . و تاكنون به چندين دانشكاه آمريكا جهت فعاليت هاي باستان شناسي و. در اين منطقه اجازه ورود و حفاري داده است . اما راجع به مكر اين رژيم بايد اضافه كنيم كه اسرائيل با تبديل كردن كليساهاي مسيحي اين منطقه به كنيسه هاي يهودي اين گونه اظهار مي دارد كه روزي اين كليساها كنيسه بوده و ما آن را با حالت اول آن بر گردانده ايم . اين تنها خلاصه اي از جنايت هاي اسرائيل در اين منطقه بود.

در خاتمه اين سوال مطرح است كه چرا اسرائيل به اين جنايات در جولان دست مي زند در حالي كه اين منطقه فقط در اشغال اسرائيل مي باشد در پاسخ به اين پرسش بايد گفت كه اسرائيل خود بهتر از ديگران مي داند كه اقدامات اشغال گرانه اش نمي تواند زياد ادامه پيدا كند و عاقبت ساختارش كه بسان خانه عنكبوتي است فرو خواهد ريخت . لذا تلاش مي كند تا حداكثر سو استفاده را از اين منطقه ببرد.