بصیرت:درگیری‌های جاری در یمن، ‌درگیری بین 2 طایفه از زیدی‌های این کشور است که در حال حاضر شاهد ششمین دوره جنگ از سال 2000 تاکنون از سوی 2 گروه هستیم. اساس این جنگ را تلاش 2 طایفه از زیدی‌ها برای به دست گرفتن یا حفظ قدرت در عرصه مناسبات سیاسی یمن تشکیل می‌دهد. به دلیل برخورداری 2 طرف از نیروی نظامی این درگیری‌ها به سمت خشونت‌ها و خونریزی‌های گسترده سوق پیدا کرده است. ارتش یمن با استفاده از هواپیما‌ها، هلی‌کوپتر‌ها و نیروی پیاده و زرهی به سمت استان صعده حرکت کرده و نیرو‌های خودش را در این استان مستقر کرده است. از طرف دیگر گروه الحوثی با برخورداری از حدود یکصد هزار نیروی شبه‌نظامی و با استفاده از تسلیحات نیمه‌سنگین و نسبتا پیشرفته به مقابله با ارتش یمن برخاسته به گونه‌ای که موفق شده پیشروی ارتش را متوقف کند، 2 پادگان نظامی را به تصرف درآورد و مقادیری سلاح و خودرو را به غنیمت بگیرد. در عین حال درگیری‌های طایفه‌ای یمن این امکان را فراهم کرده تا دیگر استان‌های این کشور هم به جنگ و خشونت کشیده شوند و این احتمال هم وجود دارد که اگر 2 طرف درباره ادامه درگیری‌ها خویشتنداری نکرده و به سوی توافقات سیاسی حرکت نکنند، درگیری‌ها از شکل محدود به شکل نامحدود تغییر و در نهایت استقلال و تمامیت ارضی یمن را مخدودش کند. متأسفانه شاهد هستیم که در این درگیری‌ها دولت توافق دوحه را که در سال 2007 بین رهبر حوثی‌ها و دولت به امضا رسید، نقض کرده و مبدأ آغاز جنگ ششم در استان صعده شده است. در عین حال در این درگیری‌ها نقش کشور عربستان بسیار بارز است. رسانه‌های عربستان سعودی پا به پای دولت علی عبدالله صالح تبلیغ گسترده‌ای را علیه مبارزان استان صعده به راه انداخته‌ و با منتسب کردن مبارزان صعده به کشور‌های خارجی تلاش می‌کنند تا دولت علی عبدالله صالح و ارتش این کشور را علیه مبارزان صعده تشجیع کنند. در همین حال عربستان با انعقاد قرارداد‌های سنگین تسلیحاتی با دولت یمن کمک‌های زیادی را به دولت و ارتش کرده و عملا بخش‌هایی از هزینه‌های این درگیری را به صورت رسمی متقبل شده است. با این وجود به نظر می‌رسد که عربستان سعودی در یک نقش دوگانه به صورت غیرمستقیم به بعضی از نیرو‌های الحوثی هم کمک مالی و تسلیحاتی می‌کند به گونه‌ای که گفته می‌شود موشک‌هایی که گروه الحوثی به سمت هواپیما‌ها و هلی‌کوپتر‌های ارتش یمن شلیک می‌کنند اهدایی از سوی عربستان سعودی است. چند روز پیش نیرو‌های عبدالملک الحوثی، رهبر شبه‌نظامیان صعده مقادیر زیادی تسلیحات را به خبرنگاران نشان داد که روی آنها آرم عربستان نقش بسته بود. اینها مجموعا بیان‌کننده نقش تحریک‌کننده عربستان در این درگیری‌هاست. درباره اهداف عربستان سعودی از ورود به درگیری‌های یمن بیان این نکته لازم است که از حدود 40 سال قبل عربستان سیاست تصرف یمن را در دستور کار داشته و طی سال‌های گذشته موفق شده 3 استان شمالی یمن را با انعقاد یک قرارداد با دولت صنعا به خاک عربستان ضمیمه کند. این سیاست، سیاست مشخص عربستان سعودی برای ضمیمه کردن یمن به خاک عربستان است. از چندی قبل عربستان سعودی کمک‌های ویژه‌ای را به حنبلی‌ها که حدود 10 درصد از جمعیت 18 میلیونی یمن را شامل می‌شوند، انجام داده که این گروه با کمک ریاض موقعیت برجسته‌ای در مجلس و دولت یمن پیدا کرده است. همین‌طور عربستان با تشکیل یک مثلث سیاسی از نیرو‌های داخلی یمن (مثلثی مرکب از حنبلی‌ها، وهابی‌ها و یهودی‌ها) تلاش کرد تا با تزریق پول و برنامه‌های خاص تبلیغاتی سیستم سیاسی یمن را تحت نفوذ درآورد که این سیاست تا حدودی موفقیت‌آمیز بود. در حال حاضر عربستان به موقعیت سوق‌الجیشی و استراتژیک یمن چشم دوخته است. تنگه استراتژیک باب‌المندب در اختیار یمن است و این کشور با وجود برخورداری از حدود 400 جزیره در دهانه دریای سرخ و خلیج عدن قادر است که عبور و مرور دریایی را از اقیانوس هند به دریای سرخ و از این طریق به سمت مدیترانه کنترل کند. عربستان با نگاه به این موقعیت استراتژیک تلاش می‌کند که آ‌رام‌آرام یمن را در مجموعه عربستان هضم کند؛ این هضم از 2 طریق دنبال می‌شود: اول از طریق سیاسی یعنی گسترش نفوذ وهابی‌ها در یمن و دیگری از طریق تضعیف حکومت مرکزی و در نهایت ایجاد بستر لازم برای الحاق یمن به عربستان. متاسفانه در حال حاضر دولت علی عبدالله صالح بدون توجه به طمع‌ورزی سعودی‌ها درهای این کشور را روی ریاض گشوده و آینده یمن را به قیمت دریافت‌های محدود مالی از عربستان به مخاطره انداخته است. در عین حال عربستان و دولت علی‌عبدالله صالح تلاش بسیاری دارند تا حوثی‌های یمن را با ایران، عراق و حزب‌الله لبنان مرتبط نشان دهند تا امکان سرکوب حوثی‌ها و زیدی‌ها به‌طور‌ کلی فراهم شود چرا که عربستان و دولت یمن بخوبی آگاهند که زیدی‌ها و شافعی‌ها در یمن با نفوذ عربستان سعودی و هضم این کشور در مجموعه شورای همکاری خلیج‌فارس مخالف هستند. از سویی دیگر تبلیغ روی شیعه بودن زیدی‌ها در حالی صورت می‌گیرد که زیدی‌ها طایفه‌ای میان اهل سنت و شیعه هستند. در همان حال این نکته را باید در نظر گرفت که حکومت یمن هم از طایفه زیدی‌هاست و درگیری‌های صعده در واقع درگیری میان 2 گروه زیدی است که با تحریک و دخالت عربستان سعودی و آمریکا در این منطقه دنبال می‌شود.

کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه